ICT Media
Avrupa Birliği’nin 15 Temmuz 2026 tarihinde yayımladığı “Ortak Anlayış” belgesi, Ankara ile Brüksel arasında uzun yıllardır devam eden siyasi mesafenin yeni bir yansıması olarak değerlendiriliyor. Türkiye’nin aday ülke statüsüne rağmen hazırlanan metinde kullanılan dil, Ankara’ya göre yalnızca mevcut anlaşmazlıkları tekrar eden bir siyasi deklarasyon olmanın ötesine geçemiyor.
Türk diplomatik kaynakları, belgenin Avrupa’nın değişen güvenlik mimarisini ve Türkiye’nin bu mimaride üstlendiği kritik rolü yeterince dikkate almadığını savunuyor. Bu yaklaşımın, ortak çıkarlar yerine siyasi ön kabulleri önceleyen bir bakış açısını yansıttığı belirtiliyor.
NATO Sonrası Gelen Belge: Mesaj mı, Tesadüf mü?
Belgenin yayımlanma zamanlaması Ankara’da dikkatle okunan unsurlardan biri oldu.
Türkiye’nin ev sahipliğinde gerçekleştirilen NATO Ankara Zirvesi, yalnızca ittifakın savunma planlarının güncellendiği bir toplantı değil; aynı zamanda Avrupa güvenliğinin geleceğinde Türkiye’nin vazgeçilmez konumunun yeniden teyit edildiği diplomatik bir dönüm noktası olarak değerlendirildi.
Rusya-Ukrayna savaşıyla değişen güvenlik dengeleri, Orta Doğu’daki kırılganlık, Karadeniz’deki istikrarsızlık ve enerji arz güvenliği gibi başlıklarda Türkiye’nin üstlendiği rol artık yalnızca bölgesel değil, Avrupa güvenliğinin doğrudan bir parçası olarak görülüyor.
Ancak Ankara’ya göre, NATO’da verilen stratejik mesajların hemen ardından yayımlanan AB belgesi, güvenlik alanındaki bu yeni gerçeklikle siyasi söylem arasında hâlâ ciddi bir kopukluk bulunduğunu gösteriyor.
Doğu Akdeniz: Stratejik Rekabetin Gölgesinde Tek Taraflı Yaklaşım Eleştirisi
Belgenin Doğu Akdeniz’e ilişkin değerlendirmeleri de Ankara’nın sert eleştirilerine neden oldu.
Türkiye, Doğu Akdeniz’deki ihtilafların yalnızca deniz yetki alanlarından ibaret olmadığını; enerji güvenliği, uluslararası deniz hukuku, bölgesel güç dengeleri ve Kıbrıs meselesiyle doğrudan bağlantılı çok katmanlı bir dosya olduğunu vurguluyor.
Buna karşın AB’nin, üye ülkelerinin tezlerini Birliğin ortak politikası haline getirdiği ve bu nedenle tarafsız bir arabulucu kimliğinden uzaklaştığı değerlendirmesi yapılıyor.
Ankara’ya göre bu yaklaşım, çözüm üretmek yerine mevcut anlaşmazlıkları daha da derinleştiren bir siyasi pozisyon oluşturuyor.
Kıbrıs Meselesi: Geçmiş Hatırlanmadan Gelecek İnşa Edilebilir mi?
Ankara’nın açıklamasında en dikkat çekici başlıklardan biri Kıbrıs oldu. Çünkü Türkiye’ye göre Avrupa Birliği’nin Kıbrıs konusundaki değerlendirmeleri, sorunun tarihsel gelişimini eksik okuyan bir anlayış üzerine kuruluyor.
Türk tarafı, Kıbrıs meselesinin yalnızca 1974 sonrasından ibaret olmadığını; adadaki siyasi anlaşmazlığın 1960 yılında kurulan ortaklık devletinin kısa sürede işlemez hale gelmesiyle başladığını hatırlatıyor. 1963 yılında Kıbrıs Türklerinin devlet organlarından dışlanması, iki toplumlu anayasal düzenin fiilen sona ermesi ve takip eden yıllarda yaşanan şiddet olayları, Ankara’nın bakış açısında sorunun temel kırılma noktaları arasında yer alıyor.
Türkiye açısından 1974 Barış Harekâtı ise bu tarihsel sürecin sonucu olarak değerlendiriliyor. Ankara, müdahalenin uluslararası antlaşmalardan kaynaklanan garantörlük hakları çerçevesinde gerçekleştirildiğini savunurken, Avrupa Birliği’nin bu tarihsel arka planı çoğu zaman ikinci plana ittiğini düşünüyor.
2004 Referandumu: Çözüme “Evet” Diyen Taraf Kimdi?
Türk diplomasisinin her fırsatta hatırlattığı en önemli dönüm noktalarından biri ise 2004 yılında gerçekleştirilen Annan Planı referandumu.
Birleşmiş Milletler Genel Sekreteri Kofi Annan’ın öncülüğünde hazırlanan kapsamlı çözüm planı, onlarca yıllık müzakerelerin ardından adanın yeniden birleşmesini hedefliyordu.
Referandum sonucunda Kıbrıs Türk halkı plana büyük çoğunlukla “evet” derken, Kıbrıs Rum toplumunun önemli çoğunluğu planı reddetti.
Buna rağmen referandumdan yalnızca birkaç gün sonra Güney Kıbrıs Rum Yönetimi’nin Avrupa Birliği’ne tam üye olarak kabul edilmesi, Ankara’nın yıllardır dile getirdiği en önemli eleştirilerden biri olmayı sürdürüyor.
Türk tarafına göre bu karar, Avrupa Birliği’nin Kıbrıs konusunda tarafsızlığını zedelediği gibi, çözüm için gerekli siyasi teşvik mekanizmasını da ortadan kaldırdı. Çünkü çözüm gerçekleşmeden üyelik hedefi elde edilmiş, dolayısıyla uzlaşma yönündeki motivasyon önemli ölçüde azalmış oldu.
Pek çok uluslararası gözlemci de, 2004 sonrasında müzakere süreçlerinin önceki döneme göre daha zorlu hale geldiğine dikkat çekiyor.
Crans-Montana Süreci ve Kaçırılan Son Büyük Fırsat
Ankara’nın atıfta bulunduğu ikinci önemli dönüm noktası ise 2017 yılında İsviçre’nin Crans-Montana kasabasında gerçekleştirilen Kıbrıs Konferansı.
Birleşmiş Milletler himayesinde yürütülen görüşmeler; güvenlik, garantiler, toprak düzenlemeleri, siyasi eşitlik ve yönetim paylaşımı gibi başlıklarda kapsamlı bir uzlaşmayı hedefliyordu.
Ancak konferans sonuçsuz kaldı.
Türk tarafı, başarısızlığın temel nedenlerinden birinin Rum tarafının özellikle siyasi eşitlik ve güç paylaşımı konularında gerekli esnekliği göstermemesi olduğunu savunuyor. Rum tarafı ise güvenlik ve garantiler konusundaki anlaşmazlıkların süreci çıkmaza sürüklediği görüşünü dile getiriyor.
Bu nedenle Crans-Montana, iki tarafın birbirini başarısızlığın sorumlusu olarak gördüğü diplomatik bir dönüm noktası olmaya devam ediyor.
AB’nin Rolü Tartışma Konusu Olmayı Sürdürüyor
Ankara’nın eleştirileri yalnızca Kıbrıs’a ilişkin ifadelerle sınırlı değil.
Türk yetkililer, Avrupa Birliği’nin aynı zamanda müzakere sürecinin dolaylı bir aktörü olmasına rağmen taraflardan biri olan Güney Kıbrıs’ın tam üyeliği nedeniyle objektif bir hakem pozisyonunu kaybettiğini savunuyor.
Bu nedenle Brüksel’den gelen açıklamaların çoğu zaman hukuki değerlendirmeden ziyade siyasi dayanışma refleksi olarak algılandığı ifade ediliyor.
Diplomasi uzmanlarına göre ise Avrupa Birliği’nin gelecekte daha etkin bir rol oynayabilmesi, yalnızca üye devletlerin hassasiyetlerini değil, adadaki iki toplumun güvenlik, siyasi eşitlik ve egemenlik taleplerini birlikte dikkate alan daha dengeli bir yaklaşım geliştirmesine bağlı.
“Gerçekçi Bir Ortaklık Vizyonu” Çağrısı
Ankara’nın açıklaması, Avrupa Birliği’ne yönelik açık bir diplomatik çağrıyla sona eriyor.
Türkiye, güvenlikten enerjiye, düzensiz göçten ticarete kadar uzanan geniş bir yelpazede Avrupa’nın vazgeçilmez ortaklarından biri olduğunu vurgularken, siyasi belgelerin de bu stratejik gerçeği yansıtmasını beklediğini ifade ediyor.
Güvenlikte Ortak, Siyasette Mesafeli Bir İlişki
15 Temmuz 2026 tarihli “Ortak Anlayış” belgesi, Türkiye ile Avrupa Birliği arasındaki ilişkinin temel paradoksunu bir kez daha ortaya koyuyor.
Bir tarafta Avrupa’nın güvenliği, enerji arzı ve bölgesel istikrar açısından Türkiye’ye duyduğu ihtiyaç; diğer tarafta ise üyelik süreci ve siyasi konularda devam eden mesafeli yaklaşım bulunuyor.
Kıbrıs dosyası ise bu çelişkinin en belirgin örneği olmayı sürdürüyor. Çözüm arayışları onlarca yıldır devam ederken, tarafların geçmişe ilişkin farklı okumaları geleceğe yönelik ortak bir zeminin oluşmasını zorlaştırıyor. Ankara’da dillendirilen yaklaşım ise, Avrupa Birliği’nin bu tarihsel arka planı dikkate almayan her değerlendirmesinin, mevcut güven krizini daha da derinleştireceği mesajını veriyor.
